مناسبت‌هاي تيرماه فرهنگ

 

*روزهاي زيارت پيرنارستانه: نخستين مناسبت است كه از روز سپندارايزد دوم تيرماه تا آذر روز و ٦تيرماه خورشيدي به مدت 5 روز ادامه مي‌يابد. اين روزها با پنجم تا نهم تيرماه باستاني برابراست.

نيايشگاه پيرنارستانه در 31 كيلومتري شرق يزد و در پشت كوه در بيد واقع شده است. گويند يكي از شاهزادگان ساساني به‌نام اردشير بر شكارچي روشن بيني نمايان مي‌شود و شكارچي بنا به درخواست وفرمان شاهزاده اردشير پيرنارستانه را بنياد مي‌نهد. زرتشتيان به مدت پنج روز در اين زيارتگاه‌به گرد هم آمده و به درگاه اهورامزدا نيايش مي‌كنند.

 *مناسبت ديگر تيرماه گهنبار چهره «ميديوشهيم‌گاه» است كه از خور روز برابر با 8تيرماه خورشيدي آغاز مي‌شود و 5 روز ادامه دارد. اين روز‌ها با يازدهمين تا پانزدهمين روز تيرماه باستاني برابر است.

واژه اوستايي ميديو يعني ميان و واژه شهيم يعني تابستان كه دو با هم ميان تابستان بزرگ را كه هفت‌ماه است ، معني مي‌دهد و دومين جشن گاهان‌بار و از نخستين گاهان بار تا به اين جشن شصت‌روز است. در اين گاهان بار آب آفريده شده است.

*جشن تيرگان: برابر است با تيرروز از تيرماه كه 10تيرماه خورشيدي و سيزدهم تيرماه باستاني است.

سيزدهمين روز در هر ماه زرتشتيان تير يا تشتر نام دارد. روايت است تشتر به باريدن باران كمك مي‌كند. در ماه تير هنگامي‌كه روز تير فرا مي‌رسد آن روز را جشن تيرگان مي‌نامند. تيرگان يكي از بزرگترين جشن‌هاي ايران باستان است. روايت است در زمان منوچهر شاه پيشدادي چون افراسياب توراني بر منوچهر پيروز شد و او را در طبرستان محاصره كرد، طرفين حاضر به سازش شدند و قرار بر اين شد از قله دماوند آرش، جوان دلير ايراني تيري به چله كمان نهد و تير را پرتاب كند . اين تير در كنار رودخانه جيحون بردرختي نشست و مرز ايران و توران مشخص شد.داستان ديگري كه درباره جشن تيرگان آمده آن است كه در زمان ساسانيان و پادشاهي فيروز، هفت‌سال در ايران خشكسالي روي داد و در چنين روزي مردم روي به بيابان آوردند و با نيايش خود از پروردگار آرزوي باريدن باران كردند ، پس از آن بارش باران شروع شد و به شادي آن در چنين روزي ايرانيان در يكديگر آب مي‌پاشند.

آيين برگزاري اين جشن بدين گونه  است كه چند روز پيش از جشن تيرگان تمام خانه را از درون و برون پاكيزه مي‌سازند و صبح روز جشن همه آب تني مي‌كنند و لباس نو مي‌پوشند. آنچه ويژگي اين جشن است تار نازكي از ابريشم هفت رنگ و سيم نازك و ظريفي به‌هم مي‌تابند كه به نام «تيروباد» مشهور است كه شايد نشانه‌رنگ‌هاي رنگين كمان در آسمان معروف به تيروكمان آرش باشد. زرتشتيان اين تار را در بامداد روز تير به مچ دست خود مي‌بندند و ده روز بعد در روز باد به هنگامي‌كه تيرآرش بر درخت فرو مي‌نشيند به باد مي‌دهند.

*زيارت پارس بانو: زرتشتيان ايران وجهان از روز مهر و 13 تيرماه خورشيدي به مدت ٥روز در نيايشگاه پارس بانو گرد مي‌آيند . اين روز برابر است با شانزدهمين روز از تيرماه باستاني زيارتگاه پيربانو در دامنه كوهي نزديك جنوب شهر عقدا در 112 كيلومتري شمال غرب يزد در محلي به نام ارجنان(زرجو) واقع شده و از تهران به سمت يزد از عقدا گذشته دهكده بعدي سمت راست جاده به نام شمس آباد به طرف پيربانو مي‌رود. به باور زرتشتيان شهبانوي پارس به نام خاتون‌بانو در اين مكان مقدس پناهنده شده است. شهبانو در خواب نابينايي نمايان شده و پس از شفاي چشمان او مي‌فرمايد پيربانو را بنياد گذارد. زرتشتيان به مدت پنج روز در تاريخ ياد شده به گردهم آمده و به درگاه اهورامزدا نيايش مي‌كنند و آيين هاي ديني و سنتي خويش را به جاي مي‌آورند.

*روزهاي نبر در تيرماه عبارتند از: ماه روز برابر با 9 تيرماه خورشيدي، گوش روز، 11تيرماه ، رام روز 18تيرماه، وهمن روز 29 تيرماه.